Over wierden en terpen
Terpen, in Groningen 'wierden' genoemd, zijn woonheuvels die de mens opwierp in onbedijkte gebieden om zich te beschermen tegen het water. Vanaf ongeveer 500 v Chr. gingen mensen op de kwelders langs de kusten van Groningen en Friesland op die kunstmatige heuvels wonen. Veeteelt en akkerbouw leverden veel op in dit vruchtbare kweldergebied.

(Bron: http://www.terpenonderzoek.nl)
    2500 jaar wierden

  Wierden: 2500 jaar in een paar seconden 
 700 - 500 voor Christus 

De eerste mensen vestigden zich op de hoogste plekken langs de prielen en aan het wad. Het waren boeren, die Ieefden van akkerbouw en veeteelt. De huizen waren gebouwd van hout, stro en riet, en bestonden uit een woonruimte en een stal.
 500 voor Chr. - 0 

De bewoners bouwden samen heuvels van zoden en klei om hun erf en huis te beschermen tegen overstromingen. Deze woonheuvels worden in Groningen wierde of wart en in Friesland terp genoemd.
 0 - 500 

In deze periode van welvaart groeide de bevolking. De wierden en terpen werden uitgebreid voor meer bewoners. Rondom werd een weg of pad aangelegd. De boerderijen stonden met de stal naar deze ringweg of ossengang. Midden op het hoogste punt lag een dobbe met zoet water.
 500 - 1500 (Middeleeuwen) 

Door de vele overstromingen moesten de wierden en terpen nog aanzienlijk worden verhoogd en vergroot, zodat ook een deel van de akkers op die manier werd beschermd. Op de nieuwe kwelders werden nieuwe wierden en terpen gemaakt. Omstreeks 1000 werden de eerste dijken aangelegd. De bewoners werden tot het Christendom bekeerd en bouwden een kerk midden in het dorp. Rijke boeren hadden een steenhuis of stins als bescherming tegen vijanden.



 Recenter verleden 

Het aanzien van het dorp veranderde door de vergroting van de kerk en de uitbreiding van het steenhuis tot een adellijke borg of state. Een aantal boerderijen was naar het land buiten het dorp verplaatst. Hun plaats werd gedeeltelijk ingenomen door huisjes van arbeiders, handwerkslieden en bedrijfjes. Daar is nu weinig meer van over.
1 2 3 4 5 6

Sinds de 19e eeuw staan de woonheuvels bekend als ‘terpen’, maar in Groningen bleef het oud-Friese woord ‘wierden’ in gebruik. Tussen ongeveer 1850 en 1950 werden veel terpen deels afgegraven om de grond als meststof te kunnen verkopen. Talloze archeologische vondsten kwamen daarbij tevoorschijn, zoals potten en objecten van aardewerk, benen werktuigen, bronzen beeldjes en runenhoutjes. De terpen kregen toen internationale bekendheid.

(Bron: http://www.terpenonderzoek.nl)
Ontstaan van wierden

Voor meer over wierden, wierdebewoners en wierdenlandschap:

Klik op een afbeelding hieronder of ga met de muis over de knop 'Wierden' bovenaan:

Ontvlezingspraktijk vroegere wierdebewoners:
Nationaal landschap Middag-Humsterland:
Van openmonumentendag-zuidhorn.nl
De Ezinger wierde:
Verbaasde Romeinen:
Wierden door de eeuwen heen: