Wierdenweetjes
geschiedenis van
wierden en terpen
700 - 500 voor Christus: de eerste bewoners
De eerste mensen vestigden zich op de hoogste plekken langs de
prielen
en aan het wad. Het waren boeren, die Ieefden van akkerbouw en veeteelt.
De huizen waren gebouwd van hout, stro en riet met een woonruimte en
een stal.
500 voor Christus - begin van de jaartelling: wierden. terpen, warven
De bewoners bouwden samen heuvels van zoden en klei om hun erf en
huis te beschermen tegen overstromingen. Deze woonheuvels worden
in Groningen wierde of wart en in Friesland terp genoemd.
Begin van de jaartelling - 500 na Christus: bloeitijd en leegloop
Aanvankelijk groeide de bevolking in deze periode van welvaart. De wierden en terpen
werden uitgebreid voor meer bewoners. Rondom werd een weg of pad
aangelegd. De boerderijen stonden met de stal naar deze ringweg of
ossengang. Midden op het hoogste punt lag een dobbe met zoet water.
Maar rond 400 n. Chr. trokken mensen door nog onbekende oorzaak uit het wierdengebied weg. De bewoning van de kwelders langs de Noordzeekust liep sterk terug, veel wierden werden geheel verlaten. Alleen op enkele plekken in Groningen bleef een restbewoning bestaan. Ezinge was een van de weinige plaatsen die ook in deze tijd bewoond waren, hoewel er veel minder mensen woonden dan voorheen. De exacte oorzaak van de migratiestromen is onduidelijk.
VIDEO EINDE BLOEIPERIODE WIERDENBron:
RTV-Noord
500 - 1500 (De Middeleeuwen)
Door de vele overstromingen moesten de wierden en terpen nog aanzienlijk worden
verhoogd en vergroot, zodat ook een deel van de akkers op die manier werd beschermd.
Op de nieuwe
kwelders werden nieuwe wierden en terpen gemaakt. Omstreeks 1000
werden de eerste dijken aangelegd. De bewoners werden tot het Christendom bekeerd
en bouwden een kerk midden in het dorp. Rijke boeren hadden een steenhuis of stins als
bescherming tegen vijanden.
200 jaar geleden
Het aanzien van het dorp veranderde door de vergroting van de kerk en de
uitbreiding van het steenhuis tot een adellijke
borg of
state. Een aantal
boerderijen was naar het land buiten het dorp verplaatst. Hun plaats werd
gedeeltelijk ingenomen door huisjes van arbeiders, handwerkslieden en
bedrijfjes.
Heden
Borgen en states zijn grotendeels afgebroken en de wierden en terpen
afgegraven om de armere gronden te verbeteren. De oude, bouwvallige
kerk is vervangen door een nieuwe en de oude huisjes hebben
plaats gemaakt voor moderne woningen. Door veranderingen in de landbouw is
het aantal inwoners afgenomen.
OVERZICHT WIERDENWEETJES
