Landschap en klimaat
Tijdens de laatste ijstijd, zo'n 116.000 - 12.000 jaar geleden, heersten in het huidige Nederland de omstandigheden van een poolwoestijn en een toendraklimaat. Het landijs bereikte ons gebied niet en Noord-Nederland was dus niet door een ijskap bedekt. Wel was de ondergrond bevroren.
Twee mensensoorten
Europa en Aziƫ werden niet alleen bewoond door mensen behorend tot onze huidige soort, maar ook door Neanderthalers, een mensensoort die rond 250.000 jaar geleden ontstond en ca. 30.000 jaar geleden door nog onbekende in vrij korte tijd van de aardbodem verdween. Hun plotselinge uitsterven valt min of meer samen met de komst vanuit Afrika van ons eigen menstype, zo'n 40.000 jaar geleden.
In Drenthe zijn bij Assen en Zeijen kampen van Neanderthalers aangetroffen.
Kunst in de IJstijd
30.000 jaar geleden maakten de mensen al kunstvoorwerpen. In 1908 werd bij het Oostenrijkse Willendorf een uit kalksteen gesneden en met rode oker gekleurd beeldje gevonden dat bekend staat als de 'Venus van Willendorf' en bewaard wordt in het Natuurhistorisch Museum Wenen. Het is zo'n 30.000 - 27.000 jaar oud.
En in 1940 ontdekten tieners de wereldberoemde grotten van Lascaux in Frankrijk. De goed op de wanden van de grotten bewaarde schilderingen, die rond 17.000 tot 12.000 jaar geleden gemaakt werden, stellen vooral dieren voor.
Schilderingen in de grotten van Lascaux